|
Mur pruski (tak potocznie określa się ścianę ryglową) jest to rodzaj ściany szkieletowej zwanej także szachulcową albo fachówką (z niem. Fachwerk), wypełnionej murem z cegły, gruzu, czasem gliny i trzciny. W sytuacji użycia gliny, przestrzeń między belkami wypełniało się przy tym pionowymi szczapami, a glinę mieszało się z sieczką albo innym materiałem wiążącym. Jego konstrukcja drewniana jest widoczna, najczęściej impregnowana i ma możliwość być traktowana jako element dekoracyjny. Elementy ściany ryglowej to: podwalina - belka oparta na całej długości na fundamencie i zakotwiona w nim. Podwaliny łączy się na długości na nakładkę. Od wilgoci zawartej w gruncie drewno chroni się izolacją poziomą z papy. oczep - górna belka zamykająca ścianę, przejmuje obciążenia od belek stropowych albo krokwi dachowych. słupki - w rozstawie ok. 1,0 - 1,pięć m. Słupki połączone są z podwaliną i oczepem na czopy. zastrzały - ukośne belki w skrajnych polach przenoszące siły parcia wiatru i zapewniające stateczność budynku. Z podwaliną i oczepem łączy się je na wręby. rygle (rozwory) - szczegóły dzielące pola między słupami i ograniczające otwory okienne i drzwiowe. Ich celem jest przejęcie obciążenia od wypełnienia i przekazanie go na słupki. Rygle ze słupkami łączy się na wręby ukośne a z zastrzałami na czopy. Mur pruski znany jest od średniowiecza. Stosowany był w budownictwie mieszkalnym i gospodarczym przede wszystkim w Europie Północnej, w Anglii, Niemczech, Francji, Holandii, Danii i Szwecji. Budowle z muru pruskiego występują na Śląsku, w zachodniej i północno-wschodniej Polsce, na Kaszubach: zabytkowe zabudowania w Swołowie i na Helu, w Łęgowie (stara plebania) czy Warmii i Mazurach. Jego promocję jest związane z kolonizacją na prawach niemieckich. W Polsce charakteryzuje się wiele typów domów szachulcowo-ryglowych: dolnośląski,kaszubski,lubuski,łużycki,sudecki,wielkopolski.
|
|